3D | GEODESIGN
Het vak van de toekomst

Kies Geodesign!

Met de mogelijkheden en toepassingen van werken in 3D, staat het vakgebied geo-informatie aan de vooravond van een revolutie. Om die te laten slagen en als geo-ICT-bedrijf én samenleving te profiteren van de voortschrijdende techniek zijn talent en kennis nodig. De Nationale GI Minor laat studenten van uiteenlopende studierichtingen proeven aan het vak geo-informatie, en Geodesign in het bijzonder. De minor brengt, naast een theoretische kant, het ruimtelijk denken in praktijk met een afsluitende stageopdracht. Geodan is een van de initiatiefnemers van de minor en vanuit de inhoud nauw betrokken bij het leertraject.

GeoMag1_art_HenkScholten ‘Ons vakgebied nadert een nieuwe fase. Eén met onbegrensde mogelijkheden’

 

HENK SCHOLTEN, CEO GEODAN

Van 2 naar 3D

Heel lang dachten we in 3D, maar werkten we in 2D. Volgens Geodan-directeur Henk Scholten gaat dat laatste rap veranderen. ‘Ons vakgebied nadert een nieuwe fase. Eén met onbegrensde mogelijkheden. We hebben de computers, data, standaarden en, met dank ook aan de game-industrie, de software om onze wereld en data in 3D weer te geven.’ Lees verder

Talent gezocht
‘Doordat de analytische (wetenschappelijke) én creatieve (design) werelden steeds nauwer gaan samenwerken, krijgt ons vakgebied een nieuwe dimensie’, zegt Henk Scholten. We gaan van geo-informatie naar Geodesign. Scholten: ‘Wat er nog ontbreekt? Goed opgeleide mensen die met hun intelligentie en creativiteit zinvolle toepassingen maken van al die beschikbare informatie en data. Tools die ons helpen bij het veiliger, prettiger en beter maken van onze leefomgeving, waarmee je ook informatie en overzicht kunt geven aan burgers en bedrijven. En die ook nog eens gebruiksvriendelijk zijn. Ja, er zal een strijd om het talent losbarsten.’

Multidisciplinaire aanpak
De deelnemende studenten aan de GI Minor komen van verschillende opleidingsinstituten, maar ook vanuit uiteenlopende disciplines. Scholten: ‘Dat sluit mooi aan op de vraagstukken van vandaag en morgen, die om een multidisciplinaire aanpak vragen. Verschillende ideeën vanuit verschillende studierichtingen, zorgen voor verrassende invalshoeken en nieuwe toepassingen. En Geodesign is daarin de verbindende factor.’

Een (dijk)doorbraak in 3D: de haven van Texel

Een mooi voorproefje van wat er allemaal kan door slimme (geo)data en 3D-visualisatie te combineren, is het overstromingsmodel voor de haven van Texel. Om écht te kunnen zien wat er gebeurt als de dijk doorbreekt, voegde Geodan 3D-data toe aan een bestaand 3Di-overstromingsmodel.

Slimme viewer
Om 3D-visualisaties, maar bijvoorbeeld ook animaties, in hoge kwaliteit weer te geven, heeft Geodan onlangs een eigen GIS-viewer ontwikkeld. Doordat de viewer draait op de software van een game engine (Unity), is het ook mogelijk om een aantal analyses te doen. Zo kun je in het geval van Texel bijvoorbeeld berekenen hoeveel daken er met een overstroming droog blijven, of juist schade zullen oplopen.

Van kennis naar nuttige toepassingen

Zes vooraanstaande universiteiten nemen nu deel aan de minor die nog ieder jaar groeit. Werken in 3D heeft een grote aantrekkingskracht op studenten. Henk Scholten: ‘Maar de minor is geen snelcursus voor game developers. Integendeel, de opgedane kennis van onder meer data-acquisitie, -analyse en -visualisatie vertaalt zich in de afsluitende stageopdrachten in zeer nuttige en concrete toepassingen. Mooie voorbeelden hiervan zijn projecten als ‘Bouw je droom op de Galecopperzoom’ en ‘Het nut van de derde dimensie’ voor de gemeente Den Haag.’

GeoMag1_art_GalecopperzoomStageproject: ‘Bouw je droom op de Galecopperzoom’

Dat 3D geo-informatie een belangrijke rol kan spelen op het gebied van burgerparticipatie bij de (her)inrichting van de omgeving, bewijst het stageproject van Martijn Haanappel, student Sociale Geografie & Planologie aan de Universiteit Utrecht. Lees verder

Galecopperzoom?
‘Langs de A12 bij Oudenrijn ligt de Galecopperzoom: grond die de gemeente Nieuwegein aankocht om te ontwikkelen tot bedrijventerrein’, vertelt Martijn. ‘Maar als gevolg van de economische situatie moest de gemeente haar plannen uitstellen tot 2030.’

Pauzelandschap wordt Energielab
Door dit zogenoemde pauzelandschap tot 2030 vrij te geven aan ondernemers vond de gemeente een eigentijdse oplossing om toch enige inkomsten te verkrijgen. Martijn: ‘De tijdelijke ontwikkeling van het gebied moet zich richten op duurzame energie, in combinatie met recreatie en educatie. Vanzelfsprekend moet er ook draagvlak voor zijn van bewoners uit de aangrenzende wijk Galecop.’

Ruimtelijk besef
‘Maar welk effect hebben de plannen nu écht op de openbare ruimte; wat zijn de gevolgen ervan voor bewoners en deelnemende ondernemers? Het is vaak moeilijk voor betrokkenen om zich hiervan een goed beeld te vormen. Vaak hebben zij wél interesse in de herontwikkelingsplannen, maar kunnen ze zich moeilijk een voorstelling maken van de impact op de leefomgeving.’

3D-omgevingsmodel
‘Om de plannen inzichtelijker te maken en de bewustwording van betrokken burgers én ondernemers te vergroten, ontwikkelde ik een 3D-model van de huidige omgeving en de toekomstige plannen. Het model, gebouwd met behulp van CityEngine, fungeerde onder meer als belangrijke tool op de bewonersavond waar de ondernemers hun plannen voor de Galecopperzoom presenteerden.’

Wauw, wat een mogelijkheden!
‘Bij het zien van de computerschermen én de touch table van Geodan werden bewoners gelijk enthousiast.”Wauw, wat is er eigenlijk allemaal mogelijk? En zó ziet die hoge windmolen er straks dus uit vanuit mijn huis!” Doordat zij in CityEngine eenvoudig objecten van grootte konden veranderen of verplaatsen, konden zij interactief meedenken over verschillende inrichtingsvormen. Mogelijk kan het 3D-model in de toekomst verder helpen met de tijdelijke invulling van de Galecopperzoom.’

GeoMag1_art_caseDenHaagStage gemeente Den Haag: het nut van de derde dimensie

De gemeente Den Haag beschikt als een van de weinige Nederlandse gemeenten al over een 3D GIS-stadsmodel. Mooi natuurlijk, maar het aantal toepassingen voor het model bleef achter bij de verwachtingen. Totdat Patrick van den Ende (21) zijn GI minor-stage startte op de afdeling Geo-informatie en Erfpachtbedrijf van de gemeente. Zijn stagebegeleider over de winst van zijn onderzoek:

Friso Penninga senior adviseur Geo-informatie Gemeente Den HaagFriso Penninga, senior adviseur Geo-informatie bij de Gemeente Den Haag:
‘Patrick heeft met een frisse, objectieve blik gekeken naar de discrepantie tussen de potentiële en huidige toepassingen van ons 3D-model. Daarbij bracht hij vanuit de stage ook een specifieke tool mee: CityEngine van Esri. Een tool die wij wel kenden van congressen, maar zelf niet zo makkelijk zouden kunnen uitproberen.’ Lees verder

Friso vervolgt: ‘Juist omdat we van bepaalde toepassingen – waaronder het uitvoeren van schaduwanalyses – wisten dat de beperkingen niet zozeer in het proces of in het 3D-model zaten, maar in de tools die we binnen de gemeente tot onze beschikking hadden. Patrick heeft aangetoond dat CityEngine voor ons op dit moment helaas nog een brug te ver is. Daarom blijven we vooralsnog gebruikmaken van de software die we al in huis hebben.’

Nieuw stadsdekkend product
Friso: ‘Ook heeft Patrick een succesvolle pilot uitgevoerd naar het opbouwen van een 3D-functiegebruikskaart. De vraag was of hij ons 3D-model kon verfijnen tot een 3D-verblijfsobjectenmodel, aan de hand van BAG-adressen en de Haagse plus-attributen. De pilot heeft geresulteerd in 3D-adrespunten die binnen het 3D-model worden geprojecteerd (zie afbeelding). Deze 3D-adrespunten willen we nu daadwerkelijk uitbouwen tot stadsdekkend product. Met deze punten kunnen we immers elk gegeven, dat gekoppeld kan worden aan een adres, visualiseren. In Patricks voorbeeld is de functiegebruikskaart in 3D opgebouwd. In 2D geeft deze kaart vaak ‘gemengd gebruik’ aan, terwijl je in 3D beter inzichtelijk kunt maken dat er bijvoorbeeld detailhandel is gevestigd op de begane grond en een woonbestemming op de bouwlagen erboven.’

 

Nieuwe editie van GeodanMagazine is uit!

In de tweede editie van GeodanMagazine leest u over hoe ProRail SpoorWeb inzet om incidenten op het spoor sneller af te handelen. Ook vertellen we meer over de detacherings-oplossingen van Geodan en wat er allemaal mogelijk is met slimme 3D viewers.